شب هنگام ، ماتوی ساولیه ویچ کوژمیاکین دستخوش بیخوابی بی امان دوران پیری به بالش ها تکیه داده ، خاطرات روزانه زندگی اش را مرور می کند و آنها را به سبکی نیم اداری در دفتر خاطرات قطوری تحت این عنوان می نویسد : گزارشی از افکار و احساسات و نیز حوادثی از زندگی شهر آکوروف به قلم یکی از ساکنان گمنام شهر مزبور و بر اساس شنیده ها و مشاهدات شخصی.
پایین تر از آن با خطی زیبا چنین افزوده شده : برای آگاهی بهتر به زندگی رقت بار یکی از شهرهای کوچک روسیه باید با حسن نیت خوانده شود. این دفتر ، در برابرش بر روی میز تحریر سفری شیب داری است. پایه های میز که از دو قطعه چوب نیمدایره ای ساخته شده ، همچون پای اسب چوبینی بر روی گلیم قرار دارد. در سمت راست میز دواتی به یک زنجیر برنجی آویزان است.

وقتی به نوسان در می آید ، سایه کوچک و سیاهی می اندازد که چون موش با گام های تند و کوتاه بر گلیم می دود. بر پایه بلند سر تختخواب چراغی می سوزد که نور گرم و یکنواخت آن بر بالشت پشت سر ، گوش های بزرگ و کله تاس زرد او که دسته های تنک موهای سپید بر گردش روئیده است ، پاشیده می شود.

هربار که پیرمرد سر بر می دارد ، سایه گردی بر دفتر فرو می افتد ، آنگاه پیرمرد کف دست پف آلودش را بر روی دفتر می کشد ، چشمانش را تا نیمه می بندد ، به آهنگ ناموزون قلب خسته اش گوش فرا می دهد و به کاشی های سفید بخاری پای تختخواب و قفسه پر از کتاب جلد سیاه که سراسر دیوار را پوشانده است خیره می شود.