آتش پرستان
سِر جان مَلکُم در تاریخ ایرانش ) ۱۸۲۹ ( آورده است که “زرتشت پرستش آتش را معمولم یسازد.” بیش از یکصد سال پیش از او، لایبنیتس ) ۱۷۱۰ ( با اشاره به نظر هاید ) ۱۷۰۰ )و ستایش از آتش در نزد زرتشتیان نوشته بود: “آنان خورشید و آتش را در مراسمعبادتشان تنها به عنوان نشان خداوند به خدمت میگرفتند”. اگر به قرن نوزدهم بازگردیم،م یبینیم که هامِر شرقشناس اطریشی ) ۱۸۲۰ ( گوشزد میکند که آتش در دین زرتشتی “قبلهیا محراب” است که پیروان این دین به سویش نیایش میکنند. حکیم دیگر آلمانی فریدریششلِگِل در دروس خود دربارۀ تاریخ فلسفه ) ۱۸۲۸ ( این موضوع را چنین مطرح میسازد:”به سبب ستایش از آتش نمیباید زرتشتیان قدیم را به معبود ساختن عناصر محکوم کرد یاآنان را تابع احساسات طبیعت پرستانه به شمار آورد، در دین سراسر معنوی آنان، آتش وپیشکشهای زمینی تنها نمایش و نشان یادبود و نیرویی والاتر است.” با وجود اینتوصیهها و تأکیدها، آتش پرست خواندن زرتشتیان قدیم، ظاهراً به سبب نقشی شاعرانه کهاین اصطلاح از آنان در ذهن بیدار میکرد، کنار نهاده نشد و توماس مور فصلی ازمنظومۀ خود با عنوان لاله رخ را ) ۱۸۱۷ ( “آتش پرستان” نامید. در اوایل نیمۀ دوم قرننوزدهم ماکس مولر دانشمند آلمانی مقیم آکسفورد در آغاز رسالهاش ” پارسیان کنونی”( ۱۸۶۹ ( خود را همچنان موظف میدید که چنین نویسد: “راستش این یک بی انصافی استکه فرق های مذهبی را نامی نهاد که برضد آن پیروان آن فرقه خود اعتراض میکنند”. ۱بحث و جدل بر سر اینکه آیا زرتشتیان آتش را چون معبودی میپرست ند یا نه