(شناخت شناسی شیعی)
ذهن همان نفس ناطقه است که در نقطه مقابل دل قرار دارد که نفس صامت (خموش) یا ضمیر ناخودآگاه نامیده میشود که خوانا نمودن آن نیز از وظایف ذهن است .
پس عنصر ذاتی همۀ فعل و انفعالات و صفات ذهن همانا “کلمه” است زیرا نطق جز بواسطۀ کلمات ممکن نیست.
پس ذهن یک موجود کامل و انسان کامل است و کمال انسان هم دستیابی و خلّاق کردن همۀ ارکان و صفات و قوای ذهن است.
پس ذهن هم مثل هر چیزی دارای ذات و صفات و افعال و تولیدات و موقعیّت ها و اخلاق و مقامات و حالات و غذا و امراض و مرگ و حیات و بود و نبود است که ما به اذن الهی قصد داریم به همۀ ابعاد آن در این رساله بپردازیم .