بسم الله الرحمن الرحیم

جزوه آموزشی و تحلیلی کتاب از من تا خدا پایه هشتم
همراه با سوالات مفهومی در سطح المپیاد علمی

مناسب برای آمادگی در آزمون پایش نوبت اول
سال تحصیلی: 1405-1404

توجه: استفاده از این بسته آموزشی صرفا برای کسانی مجاز است
 که آن را شخصا از سایت hekmat.farsfile.ir دریافت کرده باشند.

1. خلاصه درس اول: راز شادابی

درس اول با واکاوی مناظره درونی راوی و پاسخ‌های بشیر آغاز می‌شود. بشیر با تکیه بر کلام امام صادق (ع)، تعریف سنتی از جوانی را به چالش می‌کشد؛ اصحاب کهف به لحاظ شناسنامه‌ای میان‌سال بودند، اما خداوند به دلیل ایمان آن‌ها را جوان (فتیه) نامید. این یعنی جوانی در فرهنگ قرآنی، کیفیتی است ناشی از نشاط ایمان، نه صرفاً سیاهی مو. ایمان در این درس بر سه پایه استوار است: اقرار زبانی، باور قلبی و عمل صالح. فقدان هر یک، از کمال ایمان می‌کاهد. الگواره عینی این مفهوم، شهید سلیمانی است؛ شخصیتی که یقین او مانع از بروز هرگونه کسالت (سستی) می‌شد. نشاط او در دهه هفتم زندگی، تجلی قلبی بود که به منبع لایزال الهی پیوند خورده بود. در بخش احکام، وضو به عنوان طهارت ظاهر برای آمادگی جهت طهارت باطن تحلیل می‌شود. هر مرحله از وضو، یادآور یک مسئولیت تربیتی است؛ از شستن صورت برای اخلاص، تا مسح پا برای ثبات در مسیر حق.

 سوالات چهارگزینه‌ای درس اول

۱. با تحلیل روایت امام صادق (ع) درباره اصحاب کهف، کدام گزاره درباره نسبت ایمان و عمر شناسنامه‌ای دقیق‌تر است؟ الف) ایمان، فرآیند پیری جسمانی را متوقف کرده و قوای جوانی را به مؤمن بازمی‌گرداند.
ب) جوانی در منطق وحی، صفتی وجودی است که نشاط حاصل از ایمان، آن را به صاحبش می‌بخشد.
ج) ایمان تنها در دوره جوانی به کمال می‌رسد، لذا اصحاب کهف جوان محسوب شدند.
 د) واژه فتیه در قرآن، صرفاً به شجاعت اشاره دارد و ارتباطی با سن یا نشاط درونی ندارد.

۲. اگر فردی به حقانیت دستوری الهی یقین داشته باشد، اما برای همرنگی با جماعت، از اقرار به آن و عمل بر اساس آن خودداری کند، طبق نقشه مفهومی ایمان، وضعیت او چگونه است؟
 الف) مؤمن محسوب می‌شود، زیرا اصل ایمان، همان باور قلبی و پاکی دل است.
 ب) ایمان او کامل است، اما در مقام ابراز دچار تقیه شده که از ارکان ایمان نیست.
ج) ایمان او دچار اختلال بنیادی است؛ چرا که طبق کلام امام علی (ع)، عمل، رکن مقوّم و آشکارساز باور است.
 د) او دارای یقین است، اما چون عمل صالح ندارد، طبق تعریف کتاب، در زمره مشرکان قرار می‌گیرد.

۳. تحلیل روان‌شناختی-دینی نشاط همیشگی مؤمن در کلام امیرالمؤمنین (ع) بر کدام اصل استوار است؟
الف) دوری از چالش‌های سخت زندگی و تمرکز بر پاداش‌های اخروی.
ب) اعتماد به ربوبیت الهی و اطمینان به تحقق وعده‌های تخلف‌ناپذیر خالق.
 ج) تمرکز بر موفقیت‌های مادی به عنوان نشانه رضایت الهی.
 د) غلبه بر کسالت از طریق انجام فعالیت‌های اجتماعی مداوم.

۴. در نبرد اربیل، عقب‌نشینی سریع نیروهای دشمن با حضور شهید سلیمانی، نشان‌دهنده کدام ساحت از قدرت ایمان است؟ الف) برتری تجهیزات نظامی و تکنیک‌های جنگی نیروهای همراه سردار.
ب) رعب و وحشت دشمن به عنوان اثر تکوینی ایمان در قلب باطل.
 ج) همکاری استراتژیک با نیروهای فرامنطقه‌ای برای محاصره دشمن.
 د) قدرت بدنی و فیزیکی بالای سردار که نماد جوانی اصحاب کهف بود.

۵. دانش‌آموزی به دلیل جراحت، روی انگشتان پای خود پانسمانی دارد که جدا کردن آن ضرر دارد. با توجه به احکام وضو، کدام تحلیل درباره مسح او صحیح است؟
الف) مسح ساقط شده و باید حتماً تیمم کند.
ب) اگر یکی از انگشتان پا باز باشد و مسح روی آن انجام شود، وضو صحیح است.
ج) باید روی همان پانسمان مسح کند و نیازی به اقدام دیگری نیست.
د) باید وضو بگیرد و بنا بر احتیاط واجب، تیمم هم بکند و بعداً قضا نماید.

۶. کدام گزینه، رویکرد تربیتی به احکام وضو را به درستی تبیین می‌کند؟
 الف) مسح سر: نمادی برای پاکسازی ذهن از فکرهای باطل و خیالات ناصواب.
ب) شستن دست‌ها: صرفاً اقدامی بهداشتی برای حضور طاهر در محضر خداوند.
 ج) مسح پا: یادآوری لزوم حرکت فیزیکی سریع برای رسیدن به نماز جماعت.
 د) نیت: لزوم تلفظ واژگان خاص برای اثبات بندگی خداوند.

۷. دلیل بطلان وضوی کسی که ناخن مصنوعی بدون ضرورت کاشته و امکان برداشتن آن تا پایان وقت نماز نیست، چیست؟
الف) نیت او برای زیبایی، با نیت قربت در وضو تعارض دارد.
 ب) وجود مانع از رسیدن آب به اعضای وضو، مانع تحقق طهارت شرعی است.
ج) کاشت ناخن اساساً در شریعت حرام است و وضو در امر حرام باطل است.
 د) چون وضو ناقص است، فرد باید فقط به تیمم اکتفا کند.

پاسخ‌نامه تشریحی و تحلیلی درس اول

۱. گزینه ب: جوانی یک کیفیت معنوی است. (مغالطه گزینه الف: ایمان ماهیت بیولوژیک عمر را تغییر نمی‌دهد، بلکه صفت جوانی را به روح می‌بخشد).
 ۲. گزینه ج: طبق حدیث امام علی (ع)، ایمان تثلیثی از زبان، قلب و عمل است. حذف عمل یا لسان، ساختار ایمان را فرومی‌پاشد.
 ۳. گزینه ب: بشیر تأکید می‌کند که چون خدا صاحب‌اختیار عالم است، مؤمن پشتوانه محکمی دارد که او را از کسالت (سستی) دور نگه می‌دارد.
 ۴. گزینه ب: متن صراحتاً می‌گوید ترس به جان دشمن افتاد؛ این تجلی ابهت ایمانی است که بر محاسبات مادی غلبه می‌کند. ۵. گزینه ب: طبق منبع (بخش احکام)، اگر حتی یک انگشت پا برای مسح باز باشد، وضو صحیح است. (گزینه د مربوط به مانع در تمام اعضا یا ناخن مصنوعی است).
 ۶. گزینه الف: در رویکرد تربیتی درس، مسح سر پیوند میان طهارت ظاهر و دوری از افکار باطل است.
 ۷. گزینه ب: مانع رسیدن آب به عضو، علت اصلی بطلان است. (نکته: در این حالت فرد باید جمع بین وضو و تیمم انجام دهد و قضا نماید).