علی دایی فراتر از یک فوتبالیست افسانهای است؛ او یک پدیده جامعهشناختی در ایران معاصر محسوب میشود. او توانست با تلفیق خصلتهای سنتی (غیرت، پشتکار منطقهای) با استانداردهای مدرن حرفهایگری، یک الگوی موفقیت ایرانی-اسلامی ارائه دهد که از مرزهای جغرافیایی و سیاسی عبور کرده است.
میراث او، نه تنها در آمار گلهای ملی (که نماد ثبات و تعهد است)، بلکه در الگوبرداری نسلهای مختلف از ارادهاش برای موفقیت در شرایط سخت، تعریف میشود. دایی نماد این حقیقت است که در فرهنگ ایرانی، «چگونه تلاش کردن» اغلب اهمیت بیشتری از «استعداد ذاتی» دارد.
در نهایت، علی دایی بخشی از هویت معاصر ایران است؛ هویتی که به دنبال نمایش قدرت نرم خود در جهان، تأکید بر ارزشهای اخلاقی در مواجهه با چالشها و احترام به قهرمانانی است که با تکیه بر خودشان، توانستهاند قلهها را فتح کنند. او قهرمانی است که هم در قامت مهاجم مرگبار در زمین بازی کرد و هم بهعنوان صدایی مستقل در عرصههای اجتماعی، جایگاه خود را بهعنوان یک اسطوره ماندگار تضمین نمود.
در سالهای اخیر، نقش علی دایی در قبال مسائل اجتماعی و اعتراضات مردمی، بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است. او در مقاطعی که جامعه دچار تنشهای گسترده بوده است، با موضع گیریهای مشخص و حمایتهای علنی از خواسته های عمومی، فاصله خود را با جریانهای رسمی حفظ کرده و همسویی با مردم را انتخاب کرده است.