موقعیت جغرافیایی – زمینه تاریخی – ساختار اقتصادی و اجتماعی – ادبیات شفاهی و…

دوان، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان کازرون در استان فارس ایران.
روستای دوان از کهن‌ترین دهکده‌های ایران بوده که در جنوب غرب استان فارس و در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان کازرون واقع شده‌است. و در دامنه۶#۳۴; کوهی از رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد.

گویش کهن فارسی از ویژگی‌های این روستاست. پیرامون قدمت تاریخی این روستا (چه پیش از اسلام و به خصوص در زمان ساسانیان و چه پس از آن) مقالات زیادی ارائه شده‌است. وجود گورستان‌های متعدد، ته ستون‌ها، یک بنای احتمالاً ساسانی در داخل روستا، کتیبه‌هایی به خط کوفی و قلعه۶#۳۴; دختر این روستا جزء اسناد تاریخی آن محسوب می‌شوند.

تقریباً در اکثر کتاب‌هایی که پیرامون جغرافیا و تاریخ کلی شهرستان کازرون منتشر شده نامی از این روستا آمده‌است.. کتاب “روستای دوان و بیست قرن تاریخ” نوشته مرحوم “یداله سعادت” اطلاعات جامعی پیرامون تاریخ این روستا در بر دارد.

بنایی که کمتر در متون منتشر شده از آن نام برده شده و حتی علیرغم تمامی شایستگیش از ثبت در فهرست آثار ملی ایران نیز باز مانده‌است، در ارتفاعات بالای کوه‌های دوان واقع شده و به «قلعه دختر» معروف می‌باشد.

این بنا بر روی یکی از ارتفاعات بلند رشته کوه‌های شمالی کازرون و مشرف به دشت وسیع این شهرستان واقع شده‌است. بیان دقیق قدمت آن نیازمند حضور کارشناسان میراث‌فرهنگی و حفاری دقیق منطقه‌است، اما با در نظر گرفتن شواهد حداقلی که از مدفون شدن در خاک در امان مانده‌اند (مانند دیواره‌های دور قلعه، خورده سفال‌های درون آن، دیواره‌ها و نوع بناهای ساخته شده درون قلعه، ملات به کار رفته در بنا و…) می‌توان فرض اولیه را بر ساسانی بودن آن قرار داد.

(بیان قدمت و کاربری دقیق این قلعه منوط به پژوهش و کاوش کارشناسان و متخصصین حوضه۶#۳۴; میراث‌فرهنگی می‌باشد.) عدم توجه حفاظتی و علمی (نبود یا پایین بودن مطالعه پیرامون آن) بعلاوه کاوش‌های غیرمجاز منجر به وارد آمدن صدمات فراوانی به این قلعه۶#۳۴; تاریخی شده‌است.